SWN signaleert vraaguitval door belastingangst

DATUM: 27 december 2018

Onlangs hield Sociaal Werk Nederland een QuickScan onder lidorganisaties in de peuteropvang. De conclusies waren opvallend: er is sprake van toenemende vraaguitval sinds de invoering van de harmonisatie. Honderden kinderen blijven weg bij voormalige peuterspeelzalen vanwege belastingangst bij de ouders.

Aanvragen toeslag blijkt struikelblok

Experts noemen de resultaten van het onderzoek zorgwekkend. De peuterjaren vormen het fundament onder een gezonde ontwikkeling in de jeugdjaren van het kind en peuterspeelzalen vertolken hierin een centrale rol. Maar daar waar de overheid het bezoek aan peutervoorzieningen juist wil stimuleren, heeft de harmonisatie een afschrikwekkend effect op ouders.

Zodra ouders het woord ‘belasting’ horen, treedt er weerstand op. Niet zozeer alleen vanuit de angst om geld in te leveren, maar ook door de administratieve rompslomp die het aanvragen van kinderopvangtoeslag volgens de ouders met zich meebrengt. Dat blijkt vooral een struikelblok te vormen voor laagopgeleide of niet-Nederlandstalige ouders.

Meningen verdeeld over effecten harmonisatie

Minister van Onderwijs Arie Slob en staatssecretaris SZW Tamara van Ark zijn niet direct gealarmeerd door de bevindingen van Sociaal Werk Nederland. De politici geven aan dat er meer onderzoeken naar de effecten van de harmonisatie hebben plaatsgevonden en bovendien nog steeds plaatsvinden. Zo bleek uit eerdere onderzoeken in 2017 en 2018 geen negatieve invloed van de harmonisatie op de vraag naar peuteropvang.

In de lente van 2019 wordt er nieuw onderzoek uitgevoerd en daarvan wachten de minister en staatssecretaris nu de resultaten af. Eén QuickScan van Sociaal Werk Nederland is volgens hen niet voldoende aanleiding om de conclusies uit eerder verricht onderzoek te veranderen.

Wel houden zij dit soort signalen naar eigen zeggen scherp in de gaten. Zo bleek uit eerder onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau dat driekwart van de ouders de aanvraag van kinderopvangtoeslag niet als ingewikkeld ervaart. Het overige kwart van de ouders vindt dat dus wel en dat komt overeen met de bevindingen uit de QuickScan.

Laagdrempelige peuteropvang blijft het doel

Staatssecretaris van Ark wil dit cijfer omhoog brengen en de voormalig laagdrempeligheid van de peutervoorzieningen zoveel mogelijk intact houden. Zij laat weten dat er momenteel wordt gewerkt aan een verbetertraject dat de zogenaamde belastingangst bij ouders grotendeels moet wegnemen. Dit moet op termijn resulteren in een makkelijker aanvraagproces voor kinderopvangtoeslag.

De suggestie van andere Kamerleden om de peuteropvang voor alle kinderen gratis te maken, wuiven de staatssecretaris en minister Slob vooralsnog weg. Liever investeren zij gericht in kinderen met een vergroot risico op een onderwijsachterstand. Een eventuele gratis peuteropvangvoorziening voor alle peuters zou naar schatting 850 miljoen euro kosten – hier wil het kabinet niet aan.